Có một sự thật khá buồn cười là rất nhiều thứ đàn ông mặc hôm nay thực chất không được tạo ra để “mặc cho đẹp”. French work jacket – áo khoác lao động Pháp là một trong số đó.
Chiếc áo này tuyệt nhiên không sinh ra để đi cà phê, không sinh ra để mix đồ, cũng không sinh ra để khiến người mặc nó trông “chất”, để khoe khoang về gu thẩm mỹ (bây giờ thì có). French Work jacket, chiếc áo khoác tối giản từ những ngày đầu tiên chỉ để phục vụ công việc lao động nặng nhọc.
Cuối thế kỷ 19, khi ngành công nghiệp ở Pháp bắt đầu chạy hết tốc lực, công nhân phải làm việc quần quật, người ta cần một thứ áo đơn giản giải quyết nhu cầu lao động chân phương: mặc, làm việc, bẩn, rách thì vá, xong lại mặc tiếp.
Thế là chiếc áo này dần hình thành theo đúng nhu cầu ấy: Form rộng, túi to, vải dày, không lót, không cấu trúc. Người Pháp gọi nó là bleu de travail, dịch thẳng ra là “đồ lao động màu xanh” chứ không phải “jacket” hay “coat” gì cả.
Cái hay nằm ở chỗ khi một món đồ được thiết kế đủ lâu cho một mục đích duy nhất, nó sẽ tự trở nên… đúng. Cứ nhìn vào những chiếc work jacket nguyên bản mà xem: túi đặt ở vị trí thuận tay nhất, vải đủ dày để chịu mài mòn, form đủ rộng để không cản chuyển động. Không có gì thừa, cũng chẳng có gì thiếu. Và chính cái “đúng” đó, theo thời gian, trở thành một tiêu chuẩn thẩm mỹ, trở thành cái đẹp.
Như cái màu xanh nguyên bản của nó cũng vậy. Không phải vì tính thẩm mỹ đâu mà vì… rẻ. Màu xanh Indigo ban đầu được chiết từ cây chàm, để nhuộm màu tự nhiên rất tốn kém nên ban đầu, màu xanh indigo chỉ dành cho người giàu, có vai vế, địa vị. Cho đến cuối thế kỷ 19, người Đức tổng hợp được indigo nhân tạo, giá thành giảm mạnh và tạo nên bước ngoặt. Nếu bạn thắc mắc tại sao lại là màu xanh thì câu trả lời vẫn nằm ở tính công năng thực dụng: màu xanh đậm che vết dầu mỡ, bụi bẩn rất hiệu quả. Chiếc áo sẽ ít phải giặt hơn, qua đó tiết kiệm thêm chi phí và càng hợp lý hơn cho người lao động.
Đến mức sau này, cả một tầng lớp được gọi là “blue-collar”, cũng từ chính cái màu áo này mà ra.
Chất liệu nguyên bản và phổ biến nhất cho French work jacket là Cotton drill và Moleskin. Cotton drill là kiểu dệt chéo giống denim, nhưng nhẹ hơn một chút. Còn moleskin cũng là chất liệu cotton với cách dệt chuyên biệt cho bề mặt mịn gần như nhung, nhưng bên dưới lại cực kỳ dày và chắc. Ở Pháp, moleskin gắn rất chặt với work jacket. Tuy nhiên, moleskin không phải người Pháp phát minh, ở Anh cũng có và Đức cũng vậy. Nhưng cái cách người Pháp dùng nó
mới là thứ đáng nói, họ dệt nó dày hơn, nặng hơn, “lì” hơn khiến kiểu áo khoác này trở thành một thứ vô cùng đặc trưng.
Rồi một ngày, chẳng ai có thể ngờ, chiếc áo đó rời khỏi nhà máy. Người Mỹ biến nó thành chore coat, thêm cổ nhung, form cứng hơn. Các brand như Carhartt, Dickies sản xuất hàng loạt. Rồi đến Ralph Lauren, Prada, Loewe… đưa nó lên runway. Nó xuất hiện trong studio của hoạ sĩ, trong tủ đồ của mấy ông photographer, dân “nghệ”.
Lạ lùng thay, không ai muốn làm gì đó quá phá cách với chiếc áo này. Người ta gần như giữ nguyên thiết kế gốc, chỉ thêm thắt một vài chi tiết bắt mắt, chất liệu cao cấp để có thể bán giá đắt hơn.
Tất nhiên, cảm hứng cho thời trang luôn đến từ mọi lúc, mọi nơi, thế nên áo khoác lao động lọt vào tầm ngắm, trở thành “nàng thơ” của các nhà thiết kế cũng là chuyện thường như cơm bữa.
Vì thời trang luôn vận hành kiểu đó. Jeans từng là đồ của thợ mỏ, trench coat là áo lính, Bomber là đồ “thửa” cho phi công.
Suy nghĩ của tôi đơn giản thôi, một chiếc áo mà sau hơn 100 năm vẫn gần như không cần thay đổi, thì bản thân nó đã là câu trả lời nếu có ai hỏi có nên thử mặc không?
Một số brand vẫn làm work jacket theo kiểu nguyên bản: Le Mont St.Michel (gần như là mặc định khi nhắc đến French work jacket), Vetra, L’Usine Bleue.
Follow Mạng xã hội của The Undercut:
The Undercut 