Tôi có một người bạn đi shopping đứng trước gương thử đồ mất hai mươi phút, hỏi hết người này đến người kia “mày thấy sao”, rồi vẫn không quyết được. Tôi trong trường hợp đó sẽ khác, nhìn một chiếc áo treo trên móc, tôi biết gần như ngay lập tức mình thích hay không, trước cả khi thử lên người. Không phải vì tôi có con mắt tốt hơn thằng đấy, mà vì tôi đã đứng trước gương đủ nhiều lần, mặc sai đủ nhiều lần, để phản xạ đó bây giờ nhanh hơn cả lý trí.
Gu hay bị hiểu nhầm là một thứ trời cho. Có người sinh ra đã có “gu tốt”, có người thì chịu, học mấy cũng vậy. Nhưng nhìn kỹ vào cách những người làm nghề sáng tạo, nhạc sĩ, họa sĩ, nhà thiết kế, ra quyết định, sẽ thấy một điều khác hẳn giả định đó. Họ không có gu tốt hơn người thường đâu, chỉ là họ “mài” nó mỗi ngày trong công việc, tới mức chọn cái gì cũng gần như không phải nghĩ.
Nhà xã hội học Pierre Bourdieu có quan điểm rất hay: gu là công cụ ta dùng để phân loại mọi thứ quanh mình, nhưng chính cái ta chọn phân loại lại quay ngược lại định nghĩa ta là ai. Bạn thích kiểu jacket nào, bỏ qua đôi giày nào, đó là một tuyên bố về con người bạn, dù bạn chẳng cố ý tuyên bố gì cả.
Đây cũng là lý do vì sao công thức kiểu “5 cách phối áo sơ mi trắng” hiếm khi tạo ra ai có phong cách thật sự riêng mà sẽ chỉ là cái phao cứu rỗi cho những ai không biết gì về ăn mặc. Công thức cho bạn đáp án có sẵn, còn gu cần bạn tự hỏi và tự trả lời hàng trăm lần trước khi đáp án đó thành phản xạ. Copy nguyên một outfit trên Pinterest có thể giúp bạn mặc đẹp đúng một lần, nhưng gu của bạn thì chẳng “khỏe” lên chút nào, chẳng khác gì nhờ người khác… tập gym hộ mình.
Chỉnh một câu văn, phối một bộ đồ, ứng biến một đoạn nhạc, sâu xa chỉ là một động tác lặp lại: tự hỏi bản thân có thích không, rồi chỉnh sửa và lại hỏi rồi lại sửa… Càng lặp nhiều, phản xạ càng nhanh hơn, giống cách một người chơi thể thao lâu năm có ứng biến, đọc tình huống nhanh hơn hẳn người mới tập, nhờ đã lặp đi lặp lại đúng động tác đó hàng nghìn lần.
Cơ bắp lớn lên nhờ những vết rách siêu nhỏ trong sợi cơ, sau đó được cho thời gian hồi phục, cơ sẽ hồi lại to và khỏe hơn chỗ cũ. Gu vận hành gần giống vậy. Nó mạnh lên không phải nhờ những lần bạn chọn đúng, mà nhờ những lần bạn đẩy nó tới giới hạn của sai lầm.
Bộ đồ bạn hối hận ngay khi vừa ra khỏi nhà, phối màu mà nhìn lại thấy chối mắt, món đồ mua về rồi không bao giờ đụng tới, tất cả đều là những “vết rách” nhỏ của gu. Họa sĩ người Anh Maggi Hamblin từng mô tả các lớp thất bại chồng lên nhau trong tranh của bà, người xem sau này lại gọi chính những lớp đó là chất liệu, là thứ làm nên nét riêng không ai bắt chước được. Vậy nên nếu không đẩy gu thẩm mỹ đến chỗ sai, bạn sẽ chẳng bao giờ có đủ cơ sở để tin vào nó khi nó đúng.
Gu cũng cần một chế độ “ăn uống” ổn định, không phải ăn nhiều, mà ăn đúng thứ. Với thời trang nam bây giờ, phần lớn “khẩu phần” đó đến từ mạng xã hội, chuyện này gần như không tránh được. Nhưng việc lọc, bỏ qua nội dung sáo rỗng và giữ lại thứ thật sự có gì để học, mới là lúc gu được luyện tập, chứ không phải lúc lướt vô thức hàng giờ liền.
Tôi thấy khác biệt rõ nhất ở những người follow rất ít tài khoản nhưng xem đi xem lại, so với những người follow hàng trăm mà lướt qua trong nửa giây. Nhóm đầu thường có gu rõ ràng hơn hẳn.
Gu đủ tốt sẽ mang đến cho bạn một dạng tự tin cụ thể: tự tin trong quyết định, khiến bạn không cần hỏi ý kiến ai trước khi ra khỏi nhà. Nó gần với sự yên tâm hơn là chuyện phô diễn. Và nó cũng là thứ khiến người khác tin vào gợi ý của bạn, hỏi bạn trước khi họ mua đồ.
Gu thẩm mỹ không chờ bạn giỏi hơn rồi xuất hiện, nó không phải một phần thưởng hay kiểu huân chương thành tựu gì cả. Nó sẽ lớn lên từ chính những lần bạn dám sai rồi dám đối diện đi tìm một phép thử mới.
Follow Mạng xã hội của The Undercut:
Gửi phản hồi