“Phong cách không phải thời trang – Style, not Fashion”
Có lẽ đây là một trong những câu nói dai dẳng nhất trong mọi cuộc bàn luận về quần áo, và cũng là một trong những câu được lặp đi lặp lại nhiều nhất. Người ta cứ tin chắc rằng thời trang là một cái guồng quay nghiệt ngã mà ta có thể tự giải thoát khỏi, và phong cách chính là chìa khóa. “Phong cách cá nhân”, hay “phong cách vượt thời gian”, nghe rất kêu, rất hot, rất hợp để lôi kéo những ai đang khao khát tách mình ra khỏi, hoặc tệ hơn, đặt mình lên trên đám đông. Vấn đề là thế này: tôi cho rằng điều đó vừa bất khả thi, mà thật ra chính bạn cũng chẳng muốn nó đâu…
Phải thừa nhận một điều: chúng ta sẽ không, và không thể, mặc y một kiểu suốt cả đời. Quần áo của bạn buộc phải “lớn lên” cùng bạn, phải hợp với công việc, với những vòng tròn bạn bè, với hoàn cảnh, môi trường sống. Có một bí mật ai trong ngành cũng biết: phần lớn các hãng denim đại trà luôn sản xuất đủ mọi dáng quần bất kể xu hướng đang là gì, đơn giản vì đa số người ta thích đúng cái dáng họ từng mặc hồi đầu hai mươi tuổi. Nhưng song song đó, chúng ta vẫn đều đặn sắm đồ mới.
Đến câu chuyện của riêng tôi. Tôi có thứ gọi là “phong cách riêng” từ khá sớm, từ trước khi khai bút The Undercut vào năm 2015 cơ, tôi đã định hình hình ảnh nhận diện của mình là t-shirt trắng trơn, breton, sơ mi oxford, quần jeans, sneakers trắng, mùa lạnh sẽ thêm vài cái denim jacket, leather jacket, blazer, v.v… Tôi giữ thói quen ăn mặc ấy cho đến tận bây giờ, có điều kiến thức tích lũy, trải nghiệm có được đủ nhiều để nói không với những brand quen thuộc thời trẻ như Zara, H&M, Asos, v.v… Vẫn là t-shirt, quần jeans, vẫn là những item quen thuộc thôi, nhưng tôi đầu tư nhiều hơn về chất liệu, chất lượng cho từng món. Tôi hướng đến phong cách có chiều sâu, có sự nghiên cứu, tính toán hơn là những cú vung tay mua sắm cho thỏa cơn thèm khát.
Thế nên tôi càng tin “phong cách chứ không phải thời trang” sẽ giải phóng tôi ra khỏi những cơn mua sắm không dứt, khỏi những món đồ fast-fashion mặc vài bận là mất form.
Nhưng như mọi thứ tự xưng là chống tiêu dùng, câu trả lời thật ra chỉ là một kiểu tiêu dùng khác: “muốn thoát khỏi xiềng xích của fashion à, thế thì mua loại quần áo này thay vào đi.”
Tôi không muốn sa đà vào những thứ quá to tát. Nhưng tôi nghĩ khi nói tới thời trang và phong cách, cái ta thật sự đang nhìn là một mối quan hệ cộng sinh. Phong cách hóa ra là một mặt của thời trang: là cá tính của một người, sự tự tin của họ, khả năng họ cho thấy mình hiểu thời trang đến mức nào. Rồi ngược lại, thời trang lại là một mặt của phong cách, theo nghĩa phong cách của cả một cuộc đời: họ dành thời gian với ai, ăn uống làm việc ở đâu, mặc gì, mặc thế nào trong tương quan với những người quanh họ và những nơi họ đến. Họ hòa vào hay nổi bật lên?
Đám mê menswear thường khoái cái ý tưởng thoát khỏi ma trận thời trang, nhưng vòng tròn của họ chưa bao giờ miễn nhiễm với trend. Lúc nào cũng có một thẩm mỹ đang thịnh. Cứ thử nhìn mà xem: bạn không hề mặc giống như chính mình 15 năm trước. Và nếu đã nói tới trend, thì ngay cả chiếc t-shirt trắng trơn kia, cái món tôi vừa nhắc tới, thứ tôi khoác lên người gần như mỗi ngày và luôn đinh ninh là lựa chọn an toàn nhất, vô thời gian nhất, ngày xưa cũng từng là một cái trend.
Bởi nguyên bản nó là áo lót. Đầu thế kỷ 20, Hải quân Mỹ phát cho lính một chiếc áo cotton trắng cổ tròn, tay ngắn để mặc lót bên trong quân phục. Nó sinh ra để không ai nhìn thấy. Mặc mỗi cái áo lót ấy ra đường thời đó là chuyện đủ khiến người ta phải quay đầu nhìn, theo nghĩa chẳng hay ho gì.
Mọi thứ đổi khi chiến tranh đổ tới. Lính Mỹ đóng ở những hòn đảo Thái Bình Dương nóng nực bắt đầu cởi áo khoác quân phục ra, làm việc rồi nghỉ ngơi trong mỗi chiếc áo lót trắng. Hết chiến tranh, họ mang luôn cái thói quen đó về nhà. Rồi tới thập niên 50, Marlon Brando trong “A Streetcar Named Desire” và James Dean trong “Rebel Without a Cause” khoác lên chiếc áo lót ấy một ý nghĩa hoàn toàn mới: nó thành biểu tượng của tuổi trẻ nổi loạn, của thứ nam tính bất cần.
Nói cách khác, cái món đồ mà người ta hay giơ ra làm bằng chứng cho sự “vượt thời gian”, cho lối ăn mặc không chạy theo trend, lại chính là một sản phẩm của trend. Nó trở thành một chiếc áo để mặc, thay vì một chiếc áo để giấu, đúng bởi vì người ta thấy chán, người ta thử nghiệm, rồi người ta bắt chước nhau. Chẳng có chiếc áo phông trắng vượt thời gian nào tự rơi từ trên trời xuống cả, có người đã phải quyết định mặc nó ra ngoài trước đã. Còn biến thể về form, fit slim, boxy hay relax, các chi tiết, kiểu cách theo xu hướng thẩm mỹ, thời đại là chuyện về sau.
Mà bạn thử hình dung xem mình sẽ sống một cuộc đời kiểu gì nếu quyết định chỉ ăn vài món, chỉ đi vài nơi, chỉ xem một số phim và nghe một số album vì chúng “vượt thời gian”, rồi coi việc khám phá thêm là dung tục, là trái với việc “có gu”?
Niềm vui của việc thích quần áo, với tôi, nằm chủ yếu ở sự khám phá. Đó là lý do tôi say mê, tìm hiểu về các hãng, về lịch sử văn hóa liên quan. Đó là thử nghiệm và biểu đạt qua trang phục, và với tôi đó chính là định nghĩa của thời trang.
Tôi tin rằng nếu muốn hiểu một nền văn hóa, bạn có thể đọc ra rất nhiều điều từ âm nhạc, đồ ăn và cách mà những con người ở đó ăn mặc. Đây là những thứ mang lại niềm vui, là chất kết dính cho cộng đồng.
Cái lực đẩy hướng về một lối ăn mặc truyền thống, như thể nó là liều thuốc giải cho một nền văn hóa hoang dại và khó hiểu, theo tôi đi cùng một mạch với thứ tâm lý hoài cổ “ngày xưa tươi đẹp”. Mà nói thẳng là chẳng có ngày xưa tốt đẹp nào cả. Ta nhìn về quá khứ để lấy cảm hứng ăn mặc, đúng, nhưng cũng nên nhớ rằng đó là những thời kỳ khắc nghiệt với rất, rất nhiều người.
Còn cái ý niệm rằng người ta có thể nâng mình lên thông qua cách ăn mặc, nhất là bằng cách mặc cho giống tầng lớp thượng lưu hồi thế kỷ trước, thì thật sự khó ưa. Mục đích của tất cả những chuyện này chưa bao giờ là để “hơn” hay “mặc đẹp hơn” những người quanh ta. Nó là một thú vui, một sự thực hành, như mọi thú vui khác.
Phong cách cá nhân không phải một thứ gì cao siêu, mà là khả năng dịch những thứ thời trang đang thịnh sang phương ngữ của riêng bạn. Nó giống như chuyện đi thuyền vậy. Bạn không được chọn chiều gió thổi, nhưng bạn được chỉnh buồm, được vạch lộ trình để vẫn đi tới đúng cái hướng mình muốn.
Đó mới là tất cả vấn đề. Đó mới là chỗ vui. Việc ăn mặc không phải một bài toán cần giải, và chẳng có sự giải phóng nào nằm trong việc mặc kiểu này thay vì kiểu kia. Tất cả chúng ta đều đang cùng ngồi trên chuyến đi đó, vì cuộc sống là như vậy. Hôm nay bạn thấy chán, rồi ngày mai lại thấy hứng khởi và tò mò hơn bao giờ hết. Chất xúc tác giúp tôi thoát khỏi những đám mây đen đột nhiên ập tới chính là quần áo, là những câu chuyện về chất liệu, màu sắc. Tâm trạng có thể tệ nhưng quần áo mặc đúng luôn khiến bạn tự tin hơn và còn cứu vớt cảm xúc nữa.
Đừng nghĩ đến việc lựa chọn giữa phong cách hay thời trang nữa, trong suy nghĩ của tôi lúc này, chúng là một phần của nhau, không thể tách rời.
Follow Mạng xã hội của The Undercut:
Gửi phản hồi