Có một cảnh trong Project Hail Mary mà tôi nhớ mãi. Ryland Grace, một giáo viên khoa học trung học bình thường, đứng trong phòng lab với chiếc áo cardigan có in hình mặt cáo, nhìn vào kính hiển vi và giải thích tại sao mặt trời đang chết. Cảnh đó đáng lý phải buồn cười vì nó hơi lố. Nhưng Ryan Gosling đứng đó, và mọi thứ chỉ trông… ổn một cách bực bội.
Ryland Grace tỉnh dậy trên một con tàu vũ trụ, không nhớ mình là ai, tại sao mình lại ở đây, và tại sao hai người đồng hành đã chết trong giấc ngủ dài. Ký ức trở về từng mảnh qua flashback: Trái Đất đang chết vì một sinh vật vi mô gọi là astrophage đang ăn dần năng lượng của Mặt Trời. Grace, một nhà sinh học phân tử bị giới khoa học chính thống đẩy ra ngoài rìa rồi phải đi dạy cấp hai, là người duy nhất hiểu cơ chế hoạt động của nó. Và vì vậy anh được đưa lên tàu, phóng đến hệ sao Tau Ceti cách Trái Đất 11,9 năm ánh sáng, để tìm ra lý do tại sao ngôi sao đó vẫn còn sáng trong khi tất cả những ngôi sao khác đang tắt dần.
“Hail Mary” là tên một chiến thuật bóng bầu dục Mỹ: cú ném tuyệt vọng cuối trận, khi đội đang thua không còn lựa chọn nào khác ngoài việc ném bóng thật xa về phía cuối sân và cầu trời. Xác suất thành công gần như bằng không. Nhưng đó là cú ném duy nhất còn lại. Project Hail Mary, theo đúng nghĩa đó, là nhiệm vụ cuối cùng của nhân loại. Không có kế hoạch B. Không có chuyến về. Chỉ có một con tàu, một người, và câu hỏi liệu điều đó có đủ không. Và rồi Grace gặp Rocky.
Rocky là alien đến từ hành tinh Eridani, trông giống một con nhện làm bằng đá, không có mặt, không có mắt, giao tiếp bằng âm thanh. Và thứ xảy ra giữa hai sinh vật không thể đứng trong cùng một căn phòng vì khí quyển bất tương thích, không thể nhìn thấy nét mặt nhau, không có ngôn ngữ chung, dần dần trở thành một trong những câu chuyện tình bạn thuyết phục nhất tôi xem trên phim trong nhiều năm.
Hãy nói về trang phục trước, vì đây là câu chuyện đáng được nhắc đến.
Đội phục trang của Project Hail Mary, dẫn đầu bởi hai costume designer Glyn Dillon và David Crossman, đã ngồi lại với nhau và xác định một nhiệm vụ rõ ràng: làm cho Ryan Gosling trông không quá đẹp. Dillon nói thẳng trong một cuộc phỏng vấn với IndieWire: “Vấn đề là phải tìm những thứ có thể dìm anh ấy xuống một chút, để anh ấy không biến thành Robert Redford ngoài vũ trụ.”
Đây giống như một “giới hạn vật lý” của điện ảnh: có những người mà dù bạn ném cho họ… quần áo rách thì hình thể và phong thái của họ vẫn tự làm mọi thứ trông ổn. Gosling là một trong số đó.
Kết quả là Ryland Grace mặc áo cardigan chunky knit in hình cáo, áo khoác mưa vàng như gấu Paddington, áo thun in mấy câu joke khoa học mà Gosling tự đề xuất thêm vào cho nhân vật của mình. Nỗ lực đó đáng được ghi nhận. Về mặt kỹ thuật, trang phục đã đúng hướng. Tweed jacket họa tiết herringbone xám, sơ mi kẻ, quần jeans mài cho cảnh giảng dạy, đúng hình ảnh của một ông thầy dạy khoa học nhàm chán. Nhưng vấn đề là Ryan Gosling mặc chúng. Tôi không nói điều này để khen. Đây giống như một “giới hạn vật lý” của điện ảnh: có những người mà dù bạn ném cho họ… quần áo rách thì hình thể và phong thái của họ vẫn tự làm mọi thứ trông ổn. Gosling là một trong số đó. Tất cả những trang phục kia mặc dù đã được tính toán kỹ lưỡng nhưng từ Gosling vẫn toát ra chất chơi mới đau. Mà cũng chẳng biết được, có khi quá khứ của Grace cũng “thú vị” lắm. “It’s been a long time since I’ve taken a pill from a stranger without knowing what it was.” – Đây là lần đầu tiên trong một thời gian dài tôi uống thuốc từ người lạ mà không biết đó là thuốc gì.
Đây là điểm trừ duy nhất mà bộ phim không thể tự sửa được: bạn không bao giờ thực sự tin Ryland Grace là một giáo viên khoa học bình thường. Bạn chỉ tin Ryan Gosling đang đóng vai một giáo viên khoa học bình thường. Đó là hai thứ khác nhau.
Và phải nói thẳng, nếu không là Gosling, phim không thể hay được. Một mình trên màn hình phần lớn thời lượng, không có người đối diện bằng xương bằng thịt, anh vẫn giữ được nhịp. Ryland Grace không phải anh hùng kiểu cơ bắp hay thiên tài lạnh lùng. Anh là người hay lo lắng, hay đùa giỡn một mình, hay nói chuyện với mình như thể đang giảng bài cho học sinh. Gosling cân được tất cả những điều đó mà không bao giờ để nhân vật trở nên mệt mỏi, nhàm chán. trong mắt người xem.
Phil Lord và Christopher Miller, bộ đôi đứng sau The Lego Movie và loạt phim Spider-Verse, lần này ưu tiên quay thật, dựng thật thay vì để CGI gánh toàn bộ. Greig Fraser, người đứng sau ống kính cả hai phần Dune, quay phim trên định dạng IMAX và mang lại cảm giác về khoảng không vũ trụ không chỉ đẹp mà còn nặng nề và cô đơn theo đúng nghĩa.
Nhiều nhà phê bình đặt phim ngang hàng với E.T., Arrival, và The Martian, và mô tả đây là một trong những trải nghiệm điện ảnh thỏa mãn nhất của thế kỷ 21. Đó là những lời khen khá nặng, và tôi không hoàn toàn đồng ý. Nhưng tôi hiểu tại sao người ta nói vậy.
Điều phim làm tốt nhất là biến khoa học thành chất liệu dẫn dắt. Astrophage, nhiệt độ khí quyển bất tương thích giữa hai hành tinh, cơ chế giao tiếp qua âm thanh, từng vấn đề kỹ thuật được xử lý như một câu đố mà khán giả được giải cùng nhân vật. Không có cảnh nào phim dừng lại để giải thích dài dòng, mọi thứ đều diễn ra trong hành động. Và điều đó, theo cách kỳ lạ, trở nên hồi hộp hơn nhiều so với cảnh nổ tàu hay rượt đuổi mà bạn thường thấy trong phim chủ đề vũ trụ.
Phim có điểm trừ khác ngoài chuyện trang phục không? Có. Với thời lượng 2 tiếng 36 phút, phim dài hơn cần thiết. Một số cảnh cảm xúc bị kéo căng, cảnh kết thúc cũng là kiểu khiến bạn hoặc sẽ thấy rất đẹp, hoặc sẽ thấy hơi sến.
Project Hail Mary là bằng chứng rằng Hollywood vẫn có thể làm phim bom tấn không cần franchise, không cần phần hai đã lên lịch, không cần bạn xem thứ gì trước đó.
Nếu bạn từng xem Arrival và nghĩ “ước gì phim này có thêm vài cảnh hài”, hoặc xem The Martian và nghĩ “ước gì có thêm tình bạn thật sự thay vì chỉ người đơn độc trồng khoai tây”, Project Hail Mary là câu trả lời cho cả hai.
Xem ở IMAX nếu có thể nhé. Và khi Ryland Grace bước vào lớp dạy khoa học trong chiếc tweed jacket, mái tóc rối nhưng nhìn không hề nerd dù đáng lý phải ngô nghê một tí, bạn cũng đừng quá khó tính với bộ phim. Đó là vấn đề của tạo hóa, không phải của đạo diễn ;).
Follow Mạng xã hội của The Undercut:
The Undercut 