Trong chiến dịch quảng cáo mới của New Era tại Nhật Bản, có hai tấm hình được đặt cạnh nhau.
Một bên là anh model trẻ, đẹp trai theo kiểu chuẩn mực, cầm một cuốn sách tạo dáng. Bên kia là một ông già, áo da, kính râm, đang đọc báo. Thứ làm tôi dừng lại không phải cái mũ. Mà là sự thật trần trụi mà hai tấm hình kia vô tình phơi ra: cụ ông trông ngầu hơn, và có cảm giác cụ đang đọc báo thật còn ông mẫu trẻ kia vẫn toát lên nét diễn lắm.
Vì sao các hãng thời trang cứ chọn người già làm mẫu?
Nếu bạn để ý, vài năm gần đây các thương hiệu ngày càng hay chọn người mẫu lớn tuổi. Và đây không phải hiện tượng lẻ tẻ.
Saint Laurent từng để Christopher Walken 83 tuổi làm người mẫu. Hedi Slimane đưa ống kính vào Bob Dylan, cũng 82, trong đồ da của CELINE. KITH thì xen kẽ giữa các anh model trẻ căng đét với những gương mặt gạo cội như Bryan Cranston, Ed Norton, hay Brian Cox. Năm 2022, riêng Jerry Seinfeld ở tuổi 68 đã tạo ra chiến dịch viral nhất lịch sử KITH. Cả Supreme, sau hơn một thập kỷ chỉ chơi với những cái tên trẻ, cũng vừa kéo đạo diễn Spike Lee vào hợp tác.
Để ý một điều: những hãng này bình thường thuê ngôi sao K-pop và ca sĩ trẻ đang hot để bán các món đồ vài ngàn đô. Có một logic lạnh lùng đằng sau chuyện này. Một bộ đồ đặt lên người mẫu hai mươi tuổi, da căng, dáng chuẩn, thì nó vẫn chỉ là một bộ đồ trên một cái mắc áo biết đi. Đẹp, nhưng vô danh. Cũng bộ đồ đó khoác lên một người đàn ông sáu mươi, có nếp nhăn, có dáng đứng, dáng ngồi riêng đã hình thành sau mấy chục năm, thì nó lập tức có một câu chuyện. Bạn bắt đầu tưởng tượng người này là ai, sống thế nào, tại sao lại chọn mặc thứ này.
Tất nhiên một phần sức hút đến từ chuyện họ là gương mặt nổi tiếng. Nhưng cứ thử nghĩ xem: ai thật sự quan tâm Anthony Hopkins ngoài đời có mặc Loewe hay không? Cái khiến tấm hình thu hút không phải logo trên áo, mà là một con người đã sống đủ để tạo sức nặng cho bộ đồ. Quần áo cần một con người để trở nên thú vị. Và một con người đã sống đủ lâu sẽ mang đến sự tương phản thú vị hơn một con người trẻ trung chưa từng trải. Chuyện chỉ đơn giản vậy thôi.
“Khoan đã, vì họ là người nổi tiếng?”
Đến đây sẽ có người phản bác, và phản bác đúng. Walken, Dylan, Seinfeld đều là huyền thoại. Một phần lý do ta thấy họ ngầu chẳng phải vì tuổi tác gì cả, mà vì ta đã thần tượng họ từ trước.
Đúng, có hai “lực hút” đang hoạt động cùng lúc, và nên tách bạch chúng ra.
Thứ nhất là sức hút tức thì của một gương mặt quen: thấy một diễn viên hay nhạc sĩ mình mến mặc đồ đẹp, ta tự động thấy bộ đồ đẹp theo. Nhưng phản ứng này nói về người nổi tiếng, không nói gì về tuổi tác.
Sức hút thứ hai sâu hơn, và mới là thứ tôi quan tâm. Thử làm một phép thử nhỏ, lấy tấm hình một ông già nổi tiếng mặc đồ đẹp, rồi thay ông bằng một cụ già vô danh nào đó bạn gặp ngoài quán cà phê: phần lớn sức hút vẫn còn. Giờ thay bằng một anh trai trẻ vô danh, nó bay sạch. Đó là cái cảm giác cùng một bộ đồ, để người có tuổi mặc chúng thì tạo ngay câu chuyện, cảm giác tò mò thay vì những gương mặt trẻ tuổi, điều vốn dĩ quá quen thuộc trong ngành công nghiệp thời trang.
Và lực thứ hai đó có một cái tên mà dân chơi lâu năm đã biết từ lâu.
Patina không chỉ dành cho đồ vật
Tìm hiểu đủ sâu, hẳn bạn sẽ biết có một từ gần như là thiêng liêng trong chuyện ăn mặc: patina. Đó là lớp bạc màu trên chiếc quần vải raw denim sau hai năm mặc. Là vết xước trên chiếc ví da để lộ màu sáng hơn ở những góc bạn hay chạm vào. Là đôi boots đã đổi dáng theo bàn chân người đi. Người ta tôn thờ patina vì nó là bằng chứng của thời gian, và thời gian là thứ duy nhất tiền không mua đứt được.
Bạn có thể mua một chiếc quần jeans đã được nhà máy mài sẵn cho giống đồ cũ. Nhưng dân trong nghề nhìn một cái là biết. Vết mài giả trông như nhau ở mọi chiếc quần, vì nó được lập trình. Còn vết bạc thật thì độc nhất, vì không ai ngồi, cúi, cầm điện thoại giống ai. Patina thật mang dấu vân tay của một đời sống cụ thể.
Tôi không biết nói thế này có khập khiễng và ngây ngô không, nhưng patina vận hành trên con người y hệt như trên đồ vật. Nếp nhăn là patina. Tóc bạc là patina. Tất cả đều là dấu vết chứng minh cho việc bạn đã sống, đã trải nghiệm.
Sự thoải mái mà tuổi trẻ chưa có
Còn một yếu tố nữa, khó định lượng hơn: sự ung dung.
“Effortless” có lẽ là từ bị lạm dụng nhất trong giới menswear. Trớ trêu là phần lớn thứ trông “effortless” trôi trên feed của bạn lại là kết quả của rất nhiều nỗ lực. Cách kết hợp outfit tưởng như vô tình ấy thường đến sau một buổi tối với cái sofa phủ đầy bốn cái áo khoác, ba cái quần và chục cái cà vạt đã thử rồi bỏ. Người trẻ mặc đẹp hay lộ ra điều đó: ánh mắt liếc xem có ai nhìn không, cái dáng tạo hơi quá kỹ đến mức phô cứng.
Người già thì không diễn gì cả. Họ đọc báo vì muốn đọc báo, đội mũ vì trời nắng, chứ không phải để tuyên ngôn điều gì. Bạn tin rằng buổi sáng đó họ không hề đứng trước tủ đồ phân vân. Và chính sự không-cố-gắng thật đó là thứ đắt giá nhất, vì nó là thứ duy nhất không thể dàn dựng.
Tuổi tác cho người ta món quà đó miễn phí. Đến một lúc nào đó, bạn đơn giản là hết hơi sức để bận tâm xem người khác nghĩ gì về cái áo của mình, và nghịch lý thay, đúng khoảnh khắc đó bạn mới mặc đẹp nhất.
Tại sao chúng ta sợ điều khiến mình đẹp hơn?
Mạng xã hội dạy chúng ta rằng nếp nhăn là lỗi, tóc bạc là thứ phải nhuộm đi, và mục tiêu của làm đẹp phải là một khuôn mặt phẳng phiu, hoàn hảo, không tì vết. Nguyên một ngành công nghiệp được dựng lên để bán cho bạn cảm giác xấu hổ về chính những dấu vết khiến bạn trở nên thú vị.
Một bức tường mới sơn thì hoàn hảo. Một con robot mới đập hộp sẽ không có tì vết. Còn một chiếc áo da, một đôi boots đã đi mòn, chúng đẹp chính vì chúng đã sống. Con người cũng vậy thôi. Cái thẩm mỹ tôn thờ sự “mới tinh” thực ra là một tư duy thẩm mỹ sợ thời gian, và sợ thời gian thì cũng là sợ chính sự sống.
Nếu bạn thấy sợi tóc bạc đầu tiên và giật mình, hãy nhớ tấm hình ông già đọc báo ở đầu bài viết này. Gừng càng già càng cay!
Follow Mạng xã hội của The Undercut:
The Undercut 