Có một sự thật hơi khó chịu cho ngành thời trang: thập niên 1990 chưa bao giờ rời đi. Nó chỉ trôi từ trào lưu thành mặc định, từ tinh thần “phản kháng” thành đồng phục. Các thập kỷ khác đến rồi đi, được hồi sinh rồi bị chôn lại như những meme trên TikTok. Còn cái logic mặc đồ của thập niên 90 thì cứ ở đó, lặng lẽ, vô hình, đến mức bạn không thèm nhận ra mình đang sống bên trong nó.
Trái tim của logic ấy là một thứ rất giản đơn: casual wear.
Cuối thập niên 80 là giai đoạn cực thịnh của suit cấu trúc cứng, sự bóng bẩy gắn liền với vẻ cứng ngắc, những luật lệ hà khắc khi muốn phối cái áo này với cái quần kia, giữa màu này với màu nọ. Quần áo lúc đó nói về tiền, về quyền lực, về việc trông như đang đi đâu đó quan trọng. Mở một quảng cáo Armani năm 1987 ra, bạn sẽ thấy con người trong khung hình dường như không tồn tại để là chính họ, họ đang diễn, đang truyền tải hình ảnh của biểu tượng.
Thập niên 90 thì lại khác, Grunge, Skate, Hiphop, Britpop, v.v… những nhánh văn hóa khác nhau hoàn toàn về âm nhạc, gốc gác, giai cấp, nhưng chúng chia sẻ đúng một điều: từ chối. Từ chối ăn mặc chỉnh tề. Từ chối sự bóng bẩy. Từ chối trình diễn địa vị bằng quần áo. Đó là cuộc “đình công” đẹp nhất mà ngành thời trang từng chứng kiến. Và theo quy luật, kháng chiến thành công = luật chơi thay đổi.
Thời trang của những năm 1990 không đem đến một xu hướng cụ thể, nó cho chúng ta một công thức.
Công thức đó nghe đơn giản đến mức quá tự nhiên: t-shirt, jumper, jeans, giày. Bốn thứ thôi nhưng đó lại là bằng chứng cho sức sống mạnh mẽ của outfit giai đoạn này. Vì bốn lớp ấy có thể được tổ hợp đến vô hạn.T-shirt có thể dài tay, ngắn tay tùy vào thời tiết. Jumper có thể là có thể là sweatshirt, sweater, có thể là cardigan. Jeans có thể là raw, có thể là washed, có thể là chinos vào ngày bạn lười nghĩ. Sneakers có thể đổi thành loafer mà tổng thể vẫn vững vàng tinh thần casual.
Thế nên mới phải nhấn mạnh là casual không cho bạn quần áo, nó cho bạn công thức để mặc quần áo. Một khi bạn nắm chắc, bạn không cần mua thêm gì nhiều. Bạn chỉ cần remix lại những thứ đã có.
So sánh với suit thử xem. Suit phụ thuộc vào quy tắc: tỉ lệ, vải, mức độ trang trọng, dịp mặc. Bạn mua sai một thứ, cả bộ sụp. Casual thì ngược lại, nó bao hàm cả sự tha thứ. Nó cho bạn chạy thử, sai, học, và làm lại.
Layering là phần mà tôi nghĩ thập niên 90 đóng góp nhiều nhất, dù người ta ít nói về nó. Cổ áo t-shirt trắng lấp ló dưới cổ áo len xanh navy, đó không chỉ là chuyện giữ ấm, mà là lời tuyên ngôn rằng tôi thoải mái, nhưng tôi có ý đồ. Một chiếc hoodie dưới áo khoác denim nói rằng sự tiện nghi sẽ đến trước các quy tắc.
Tất nhiên, casual không hề thực sự dễ. Nó là sự trễ nải có chủ đích. Form dáng của t-shirt, màu wash của quần jeans, độ rộng/rủ của áo len, v.v… tất cả đều quan trọng, chỉ là outfit casual sẽ không “thông báo” về sự quan trọng ấy.
Đây là chiến thắng thực sự của casual 90s, giấu ý đồ đằng sau sự đơn giản. Nó gợi ý rằng phong cách là sản phẩm phụ của việc sống, chứ không phải một màn trình diễn.
Nhìn vào những gì menswear đang quan tâm hôm nay, bạn sẽ thấy đúng cái logic ấy đang mặc một chiếc áo mới. Chúng ta ở đây đều không muốn quần áo của mình “hết hạn”, chúng ta muốn các món mình đã mua, đã đặt niềm tin di chuyển được giữa các vai trò: từ công sở, quán cafe, cà đến chuyến bay, cho đến cuộc sống ở một nơi xa lạ.
Và phong cách casual làm điều đó tốt hơn bất cứ thứ gì khác. Về mặt cảm xúc, điều này cũng có lý. Thế giới thì đang bất ổn, casual cho bạn cảm giác kiểm soát. Bạn có thể neo mình vào những hình dáng quen thuộc. Bạn có thể tin vào những thứ không cần giải thích.
Follow Mạng xã hội của The Undercut:
The Undercut 